توضیحات

دسته: آموزش مناسک حج

منتشر شده در 30 مهر 1397

 بخش پنجم فیش حج عمره تمتع: تقصيـر خریدار یا فروشنده فیش حج

واجب پنجم از فیش حج عمره تمتع، «تقصير» است.

فیش حج : «تقصير»، يعنى كوتاه كردن در خرید فروش فیش حج ؛ و مراد از آن در اينجا اين است كه مقدارى از هزینه فیش حج است.
توجه: در عمره تمتع، تراشيدن سر به جاى تقصير، جايز نيست و كفايت هم نمى كند و اگر بتراشد بايد ـ طبق نص و فتواى مشهور ـ كفّاره بدهد.
زمان و مكان تقصير
1 ـ زمان تقصير، بعد از تمام شدن سعى است و چنانچه كسى قبل از فارغ شدن از سعى تقصير نمود، كافى نيست و بايد كفّاره بدهد اگر عمدى بوده است و احتياط در صورت نسيان گذشت.
2 ـ لازم نيست تقصير بلافاصله بعد از سعى بجا آورده شود.
3 ـ لازم نيست تقصير در مروه بجا آورده شود و مُحرم مى تواند هر جا دلش خواست تقصير نمايد ولى تا تقصير ننموده محرّمات احرام بر او حلال نمى شود.
شرايط تقصير
1 ـ تقصير بايد با نيّت و قصد قربت صورت گيرد.
و اگر كسى بخواهد آن را برزبان آورد، مى تواند اين جمله را بگويد: «تقصير مى كنم به نيّت عمره تمتع از حَجّة الاسلام يا حج مستحبى قربةً الى اللّه ».
2 ـ در تقصير ـ مانند سعى ـ طهارت و ستر عورت و امثال آن، شرط نيست.
ترك تقصير
1 ـ اگر كسى تقصير را فراموش كند تا بعد از مُحرم شدن براى حج، عمره اش صحيح است ولى بنابر احتياط واجب، بايد يك گوسفند كفّاره بدهد.
2 ـ اگر عمدا تا وقت احرام حج، تقصير را ترك نمود، جمعى تصريح دارند كه عمره او باطل و حج او به افراد تبديل مى شود و لازم است بعد از حج، عمره مفرده بجا آورد و بعضى تصريح كرده اند حج را در سال بعد اعاده نمايد.

چگونگى خروج از احرام توسط تقصير
تا زمانى كه مُحرم تقصير ننموده، محرمات احرام بر او حلال نمى شود و وقتى كه در عمره تمتع، تقصير با شرايط آن انجام شود، همه محرّمات احرام بر او حلال مى شود، و تراشيدن سر بعد از تقصير در عمره تمتع ظاهر، عدم حرمت آن است از جهت احرام، و اما عدم حرمت آن به جهت منافات با احتمال وجوب توفير براى حج، محلّ اشكال است.
تقصير براى ديگرى
1 ـ لازم نيست تقصير توسط خود شخص صورت گيرد و اگر ديگرى، مقدارى از مو يا ناخن او را بچيند، كافى است.
2 ـ كسى كه براى ديگرى ـ بوسيله چيدن مو ـ تقصير مى نمايد، نبايد مُحرم باشد، چون گرفتن موى ديگرى هم بر مُحرم حرام است، ولى گرفتن ناخنِ ديگرى توسط مُحرم، مانعى ندارد؛ لكن در فرض اول نيز بعيد نيست تقصير واقع شود، هر چند با كار حرام بر غير صورت گرفته باشد.
ترك تقصير در عمره مفرده و احرام مجدّد
اگر كسى در عمره مفرده تقصير را انجام ندهد و ـ مثلاً ـ به مدينه منوّره
برگردد يعنى به خارج حرم برود و مجدّدا جهت عمره ديگر مُحرم شود، احرام دوّم او صحيح نيست و بايد ابتدا تقصير نمايد تا از احرام اول بيرون آيد؛ و چنانچه احرام دوم او براى عمره تمتع بوده، بايد به ميقات برگردد و مُحرم شود و در صورت عدم امكان بازگشت به ميقات، در خارج حرم مُحرم شود.
تذكر:
طواف نساء و نماز آن در عمره تمتع، واجب نيست و بجا آوردن آن به قصد رجا، مانعى ندارد.
احكام خاص زمان بين عمره تمتع و اعمال حج
خارج شدن از مكّه بعد از عمره تمتع
كسى كه عمره تمتع را انجام داده در صورتى كه بداند اگر از مكه خارج شود حج از او فوت مى شود، نمى تواند خارج شود؛ و اگر مى داند كه اگر از مكه خارج شود به اعمال حج مى رسد، مى تواند خارج شود، اگر چه احوط عدم خروج است مگر با احرام براى حج.
خروج بدون احرام بعد از عمره تمتع از مكه معظّمه
بعد از پايان يافتن عمره تمتع اگر شخصى بدون احرام از مكه مكرّمه خارج شد و از ميقاتهاى احرام گذشت، مثلاً به مدينه منوّره رفت دو صورت دارد:
1 ـ اگر ماهى كه در آن جهت عمره مُحرم شده بوده، نگذشته باشد، مثلاً در ماه ذى القعدة عمره تمتع را انجام
داده و در همان ماه به مكه مكرمه برگردد، در اين صورت مى تواند بدون احرام وارد مكه مكرمه شود و از مكّه براى حج احرام ببندد و جهت انجام بقيه اعمال حج، روانه عرفات شود.
2 ـ و اگر ماهى كه در آن مُحرم شده بوده گذشته باشد پس محتاج به عمره تمتع است و عمره قبل را عمره تمتع محسوب نكند، و بنابر احتياط براى عمره قبل، طواف نساء و نماز آن را انجام دهد.
بيرون رفتن از مكّه معظّمه با احرام حج
بعد از انجام عمره تمتع و مُحرم شدن به احرام حج، خارج شدن از مكه معظّمه براى امور ضرورى، مانعى ندارد.
فرض اكتفا به احرام عمره مفرده براى عمره تمتع
اگر كسى در ماههاى حج، به نيت عمره مفرده مُحرم شده و داخل مكه معظّمه گردد و وقت براى انجام عمره مفرده و احرام مجدّد، تنگ باشد ـ اگر عمره مفرده به سببى بر او واجب نباشد ـ مى تواند قصد عمره تمتع را نموده و به آن عدول نمايد و بنابر احتياط قربانى كند.
انجام دادن عمره مفرده بعد از عمره تمتع در صورت خرید و فروش فیش حج
انجام دادن فیش حج عمره مفرده بعد از عمره تمتع، مانعى ندارد.
قبلاً گذشت كه حج تمتع از دو قسمت تشكيل مى شود: فیش حج عمره تمتع و اعمال حج است.

منبع : Behjat.ir

فیش حج, خرید و فروش فیش حج, حج, عمره, تمتع, فیش حج واجب, آموزش مناسک حج

توضیحات

دسته: آموزش مناسک حج

منتشر شده در 30 مهر 1397

در گام چهارم فیش حج عمره تمتع: سعـى

فیش حج - واجب چهارم در عمره تمتع «سعى بين صفا و مروه» است، كه عبارت از هفت مرتبه رفت و برگشت بين صفا و مروه، «سعى» است كه از صفا شروع و در دور هفتم به مروه ختم مى شود و به هر مرتبه آن يك «شوط» گفته مى شود.
فاصله زمانى سعى با طواف و نماز آن
1 ـ تأخير انداختن سعى از طواف و نماز آن تا فردا، جائز نيست، ولى تأخير آن تا شب جائز است هر چند احتياط مستحب آن است كه سعى را به تأخير نياندازد مگر به خاطر عذر، مانند زيادى گرما يا خستگى در اثناى آن.
2 ـ اگر كسى سعى را عمدا تا روز بعد تأخير بياندازد اگرچه معصيت كرده، ولى به صحت اعمال او، ضرر نمى زند.
ترك سعى
1 ـ سعى از اركان فیش حج و عمره است، پس اگر كسى عمدا آن را در عمره تمتع بجا نياورد، حج او باطل خواهد بود و بايد بعد از اين كه «فیش حج افراد» را بجا آورد در سال آينده خرید و فروش فیش حج نمايد؛ و افرادى هم كه جاهل به حكم باشند، در حكم عامد محسوب مى شوند.
2 ـ اگر كسى سهوا و از روى فراموشى سعى را بجا نياورد، براى انجام آن بايد رجوع نمايد؛ و اگر ممكن نباشد بايد نائب بگيرد تا از طرف او بجا آورد، و حج او صحيح است.
مقدم كردن سعى بر طواف
سعى بايد بعد از طواف و نماز آن بجا آورده شود و اگر مسأله را نداند يا فراموش كند و سعى را پيش از طواف بجا آورد، بنابر احتياط واجب بعد از بجا آوردن طواف و نماز طواف، آن را اعاده نمايد.
واجبات و شرايط سعى
1 ـ نيت
الف ـ سعى بايد با نيت و قصد قربت يعنى براى امتثال امر خداوند متعال انجام شود و به زبان آوردن آن لازم نيست، ولى اگر خواست نيت را بر زبان آورد، مى تواند بگويد: «هفت شوط سعى صفا و مروه انجام مى دهم به نيت عمره تمتع از حَجّة الاسلام يا حج مستحبى قربة الى اللّه ».
ب ـ سعى بايد در حالت بيدارى انجام شود چه خودش سعى نمايد و چه بر روى چرخ و امثال آن؛ و اگر در اثناى سعى خواب رفت، همان مقدار را اعاده مى كند.

2 ـ شروع سعى از صفا
سعى بايد از صفا شروع شود و شوط هفتم به مروه ختم شود و اگر از مروه شروع نمود، آن را محسوب نكند و از صفا آغاز نمايد.
3 ـ سعى از راه متعارف
الف ـ رفت و آمد بايد از راه متعارف صورت گيرد و اگر از داخل مسجد الحرام يا راه ديگر برود، كافى نيست ولى لازم نيست رفت و آمد در يك خط مستقيم باشد.
ب ـ سعى در طبقه دوم اگر احراز شود كه بين صفا و مروه از بالاى كوه صفا شروع و به بالاى كوه مروه ختم مىشود كافى است.
ج ـ سعى لازم نيست به صورت پياده باشد، بلكه در حالت اختيار و قدرت، سواره سعى كردن مانعى ندارد.
4 ـ در مقابل بودن صفا و مروه در حال سعى
هنگام سعى به طرف مروه، واجب است كه مروه را روبروى خود قرار دهد و همچنين هنگام سعى به طرف صفا، صفا در مقابل او باشد، يعنى سعى او به صورت قهقرى (رفتن به عقب) نباشد ولى نگاه كردن به اطراف و پشت سر در حال سعى مانعى ندارد.
در سعى طهارت معتبر نيست
1 ـ در سعى طهارت از نجاست معتبر نيست، يعنى اگر كسى، بدن يا لباس او نجس باشد، سعى او صحيح است.
2 ـ در سعى طهارت از حدث معتبر نيست، يعنى اگر كسى جنب باشد يا زنى حائض باشد يا وضو نداشته باشد، سعى او صحيح است اگرچه احوط رعايت طهارت از حدث است.
پوشش بدن در هنگام سعى
در سعى، ستر عورت شرط نيست يعنى اگر مراعات ستر عورت به نحوى كه در نماز لازم دانسته شده است نشود، سعى صحيح است؛ پس اگر در سعى، بعضى از مواضع بدن زن غير از وجه و كفّين ظاهر شد به سعى او ضرر نمى زند.
سعى افراد ناتوان و ضعيف
1 ـ در سعى لازم نيست كسى با پاى خودش سعى نمايد؛ پس همه افراد، چه قدرت بر پياده سعى نمودن داشته باشند و چه نداشته باشند، سعى دادن آنها بر روى چرخ و روى دوش مانعى ندارد.
2 ـ اگر كسى به هيچ وجه نتواند سعى نمايد هر چند به نحو سواره و امثال آن، بايد نائب بگيرد.
موالات در سعى
1 ـ لزوم موالات در غير شوط اول ـ يعنى پى در پى بودن سعى ـ معلوم نيست.
2 ـ نشستن روى صفا يا مروه به جهت استراحت، مانعى ندارد و احوط آن است كه بين آن دو بدون عذر ننشيند.
3 ـ در هنگام سعى، خوردن و آشاميدن، جايز است.
زياد كردن در سعى
1 ـ زياد كردن در سعى از روى عمد، موجب بطلان است، چنانكه در طواف گذشت.
2 ـ زيادى در سعى از روى جهل، به صحت آن ضرر نمى زند.
3 ـ زياد كردن سهوى در سعى، موجب بطلان آن نمى شود، ولى جمعى از علماـ رضوان اللّه عليهم ـ ذكر كرده اند كه مستحب است اگر زيادى يك شوط كامل يا بيشتر باشد آن مقدار زياده را به هفت برساند تا يك سعى كامل شود كه ختم سعى دوم بر صفا خواهد بود؛ و چنانچه زيادى كمتر از يك شوط باشد آن را رها مى كند و سعى او صحيح است.
4 ـ اگر كسى در حال سعى بعد از گذشتن از مكان هروله به گمان اين كه هروله لازم بوده برگردد و مقدارى را كه به صورت عادى سير كرده بوده با هروله تكرار نمايد، سعى او ظاهرا اشكال ندارد.
كم كردن از سعى
1 ـ اگر كسى عمدا از سعى كم كند، بايد آن را تا قبل از وقوف به عرفات به نحو كامل انجام دهد؛ و اگر تا قبل از وقوف به عرفات نتوانست آن را تدارك نمايد، حج او باطل مى شود و بايد حج افراد انجام دهد و سال بعد حج را اعاده نمايد.
2 ـ اگر كسى سهوا از سعى كم كند، دو حالت دارد:
الف ـ اگر بيشتر از سه شوط را فراموش كرده، بايد بنابر احتياط كل آن را بجا آورد هر چند به شهر خود رفته باشد؛ و اگر متمكن از مراجعت نيست، بايد نائب بگيرد تا از طرف او سعى را انجام دهد.
ب ـ اگر كسى چهار شوط را بجا آورده و بقيه را فراموش كرده، باقيمانده را هر وقت يادش آمد بجا آورد و حتى اگر از حج برگشته باشد و نتواند برگردد، بايد نائب بگيرد تا از طرف او انجام دهد.
3 ـ اگر از روى فراموشى مقدارى از سعى را در عمره تمتع كم نمود و به اعتقاد اين كه از سعى فارغ شده با عيال خود نزديكى نمود، جمعى ذكر كرده اند كه علاوه بر اين كه بايد سعى را خودش تمام نمايد يا نائب بگيرد، واجب است يك گاو كفّاره بدهد و بعضى گرفتن ناخنها را به آن ملحق كرده اند و عمل به آن احوط است.
شك در سعى و دورهاى آن
1 ـ بعد از تمام شدن سعى اگر كسى در عدد شوطهاى آن شك كند، سعى او صحيح است و به شك خود اعتنا نكند.
2 ـ اگر كسى در انجام دادن اصل سعى شك داشته باشد تا محل آن باقى است بايد آن را بجا آورد.
3 ـ اگر كسى در مروه شك كند كه دور هفتم است يا نهم، به شك خود اعتنا نكند؛ ولى اگر اين شك در اثناى شوط باشد، ظاهرا سعى او باطل و لازم است آن را از سر بگيرد.
4 ـ حكم شك در عدد شوطهاى سعى، مانند حكم شك در دورهاى طواف است كه گذشت.
حجيت ظن در شوط هاى سعى
اعتبار ظن در عدد شوط هاى سعى، خالى از وجه نيست ولى اگر كشف خلاف شد، احتياط آن است كه اگر مى تواند خودش آن را اعاده كند و اگر نمى تواند نائب بگيرد.
قطع نمودن سعى
1 ـ قطع نمودن سعى از روى عذر ـ مانند خستگى زياد و كسالت و امثال آن ـ جايز است.
2 ـ اگر كسى به هر دليل سعى را قطع نمود، اگر:
الف ـ در شوط اول آن را قطع نموده باشد و موالات بهم نخورده باشد، سعى را ادامه مى دهد و اگر موالات بهم خورده باشد سعى را از سر مى گيرد.
ب ـ اگر كسى در شوط دوم به بعد سعى را قطع نمود، آن را اتمام مى نمايد چه موالات فوت شده باشد و چه نشده باشد.
سعى دادن كودكان و ديگران
1 ـ كسى كه خودش سعى مى كند مى تواند در همان حال، ديگرى را نيز سعى دهد.
2 ـ افرادى كه بر روى چرخ و امثال آن سعى مى نمايند، بايد در حال سعى بيدار باشند.
بازگشتن به عقب به هنگام سعى
اگر كسى در هنگام سعى بدون نيت، جهت كارى ـ مثلا پيدا نمودن همراهان خود ـ مقدارى به عقب برگردد و مجددا بازگردد و نيت او اين باشد كه از همان جايى كه به عقب بازگشته سعى ادامه پيدا كند، سعى او صحيح است.

منبع : Behjat.ir

فیش حج, اخبار حج, خرید فروش حج, قیمت فیش حج, آموزش مناسک حج, عمره تمتع

توضیحات

دسته: آموزش مناسک حج

منتشر شده در 29 مهر 1397

سناریو سوم آموزش مناسک حج+خرید و فروش فیش حج

آیا بدون تهیه فیش حج نماز طواف قابل قبول است؟

واجب سوم بعد از خرید فیش حج عمره تمتع واجب اصلی : «دو ركعت نماز» است.

1 ـ بعد از اين كه طواف به پايان رسيد، بايد دو ركعت نماز طواف مانند نماز صبح بجا آورده شود.
2 ـ بلند يا آهسته خواندن نماز طواف، جائز است و در آن خواندن هر سوره اى نيز جائز است هر چند مستحب است در ركعت اول بعد از حمد، سوره توحيد و در ركعت دوم «قل يا ايها الكافرون» خوانده شود.
جواز جماعت در نماز طواف
خواندن نماز طواف به صورت جماعت، جائز است و شخص مى تواند به كسى كه او هم نماز طواف واجب را مى خواند، اقتدا نمايد.
زمان نماز طواف
نماز طواف بايد بعد از طواف بجا آورده شود و بين آن دو فاصله نشود و تأخير در حد متعارف مانعى ندارد.
مكان نماز طواف
1 ـ مكان نمازِ طوافِ واجب، نزد مقام ابراهيم عليه السلام است و احوط آن است كه پشت مقام بجا آورده شود به گونه اى كه عرفا صدق كند كه نماز را نزد مقام بجا آورده است.
2 ـ خواندن نماز طواف مستحبى در هر جاى مسجد الحرام، جائز است.

وظيفه در هنگام ازدحام
اگر به نحوى كه در مسأله قبل بيان شد نتوانست نماز را بجا آورد، بايد در يكى از دو طرف مقام بجا آورد.
و اگر آن هم ممكن نشد، حتى الامكان نزديكترين فاصله را رعايت نمايد يعنى نزديكترين فاصله را به پشت مقام در نظر گيرد. و اگر آن هم ممكن نشد، نماز را در نزديكترين فاصله به يكى از دو طرف مقام بجا آورد با رعايت احتياط در صورت دوران بين فاصله دورتر در پشت مقام و فاصله نزديكتر در دو طرف، به اين كه جمع كند بين نماز خواندن در پشت مقام و بين يكى از دو طرفِ نزديكتر، بلكه بعدا هر گاه ممكن شد اگر چه در آخرين وقت امكان باشد، نماز را در پشت مقام، اعاده نمايد.
اگر كسى در غير مقام نماز خواند
1 ـ اگر كسى به خاطر ندانستن مسأله، نماز طواف را در غير مقام بخواند، وظيفه اش آن است كه نماز را نزد مقام بخواند و اگر برايش ممكن نيست ـ مثلاً از حج برگشته ـ همان جا كه هست نماز را بجا آورد و احتياطا كسى را نائب كند كه در نزد مقام نماز بخواند.
2 ـ اگر كسى عمدا نماز را در غير محلّى كه بيان شد بخواند، كافى نيست به تفصيلى كه گذشت.
ترك نماز طواف
1 ـ اگر كسى عمدا نماز طواف را بجا نياورد، يا عمدا باطل بجا آورد، عمره و حجش باطل نيست ولى وظيفه دارد كه به دستور مسأله بعد ـ ترك سهوى آن ـ عمل كند.
2 ـ اگر كسى سهوا نماز طواف را ترك نمايد، چند حالت دارد:
الف ـ اگر كسى بعد از سعى يادش آمد كه نماز طواف را نخوانده، فورا آن را در محلش بجا آوردو ظاهر آن است كه اعاده سعى و غير آن لازم نيست اگر چه احوط است.
ب ـ اگر در اثناى سعى يادش آمد كه نماز طواف را نخوانده، سعى را قطع نمايد و نماز طواف را در محلش بجا آورد، سپس سعى را اتمام نمايد.
ج ـ اگر يادش نيامد تا از مكه خارج شد، بايد برگردد و آن را بجا آورد؛ و اگر بازگشتن دشوار باشد، هر جا كه يادش آمد آن را بجا آورد و احتياط مستحب آن است كه نائب هم بگيرد؛ و اگر تا وقت وفات آن را ترك كرد، بر ولى او واجب است كه آن را بجا آورد.
شك در نماز طواف و خواندن آن
1 ـ اگر كسى در اثناى سعى يا بعد از آن شك كرد كه آيا نماز طواف را خوانده يا نه، به شكش اعتنا نكند.
2 ـ اگر كسى قبل از شروع در سعى شك كرد كه آيا نماز طواف را بجا آورده يا نه، بايد آن را بجا آورد.
3 ـ اگر كسى بعد از تمام شدن نماز، شك كند كه آيا آن را درست خوانده يا نه، به شكش اعتنا نكند.
افرادى كه قرائت نماز آنها اشكال دارد
1 ـ بعضى از فقها رضوان اللّه عليهم فرموده اند كه اعمال بعد از نماز طواف در صورتى صحيح است كه نماز طواف درست خوانده شده باشد؛ پس در جميع اوقات خصوصا در وقت اراده حج بر مكلف لازم است كه واجبات و احكام نماز خود را ياد بگيرد تا آن را به صورت صحيح بجا آورد.
2 ـ افرادى كه نماز آنها از جهت حمد و سوره، اشكال دارد، اگر ممكن شود نماز طواف را به جماعت بخوانند؛ و اگر امكان جماعت نباشد، عمل به وظيفه نماز روزانه كافى است.
3 ـ كسى كه بعد از نماز بفهمد قرائت نماز او يا ذكرى كه در نماز مى گفته اشكال داشته، بايد نماز را اعاده نمايد، و اگر برگشته، به حكم كسى كه آن را فراموش كرده عمل نمايد، كه پيش از اين ذكر شد.
نيابت افرادى كه قرائت آنها اشكال دارد
شخصى كه قرائتش درست نبوده يا از جهت ديگرى معذور بوده و بدون توجه به اين مطلب، از طرف ديگرى مُحرم شده و در وسط اعمال يا بعد از فیش حج عمره تمتع متوجه شده، احتياطا در موارد عذر نائب بگيردو خود نيز آن عمل را انجام دهد، در اين صورت نيابتش صحيح است هر چند از اول نمى توانسته نائب شود.
مسأله جلوتر ايستادن خانمها در نماز طواف
در نماز طواف و نيز ساير نمازها، جلوتر بودن يا برابر ايستادن زن و مرد در نماز، به صحت نماز ضرر نمى زند.

منبع : Behjat.ir

فیش حج, خرید و فروش فیش حج, آموزش مناسک حج, عمره, تمتع

توضیحات

دسته: آموزش مناسک حج

منتشر شده در 28 مهر 1397

در صورت خرید فیش حج چه نکاتی رو در طواف حج باید رعایت کرد؟

واجبات طواف هفت تاست که با خرید و فروش فیش حج می تواند رعایت کرد:
واجب اول طواف:
طواف بايد از برابر «حجر الاسود»آغاز شود و مى توانند به خاطر اطمينان مقدارى از قبل از آن شروع به حركت نمايند، و نيّت آنها اين باشد كه طواف آنها از ابتداى حجر الاسود، آغاز شود. هر چند كه ـ بنابر اقوى ـ اگر به گونه اى باشد كه عرفا بگويند كه طواف از حجر الاسود شروع شده است، كافى است.
يك مسأله: كسى كه اشتباها فیش حج تهیه نکرده باشد طواف را از غير حجر الاسود شروع نمايد مثلاً از ركن يمانى شروع كند و بعد از طواف يا بعد از ساير اعمال متوجه شود، در صورتى كه كمبود آن را تا حجر الاسود جبران نمايد طوافش صحيح است.
1 ـ «حجر الاسود» سنگ بسيار مقدسى است كه طبق برخى روايات از بهشت بر زمين فرود آمده و در ابتدا سفيد بوده است و در يكى از گوشه هاى كعبه معظمه نصب شده و به همين جهت اين گوشه «ركن حجر الاسود» ناميده مى شود.
واجب دوّم طواف:
هر دورى به حجر الاسود ختم شود و در دور آخر نيز همان طور كه گذشت مقدارى از حجر الاسود بگذرد تا اطمينان پيدا نمايد كه دور را به پايان رسانيده است.
واجب سوّم طواف:
در صورتی که فیش حج با قیمت خوب تهیه شده باشد كعبه معظمه را خواهد دید که بايد در همه احوال طواف، در طرف چپ طواف كننده باشد؛ و ميزان آن صدق عرفى است همچنانكه از عمل حضرت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله كه سواره طواف مى نمودند، اين مطلب استفاده مى شود.
دو مسأله:
شخصى كه كودك را در بغل گرفته و طواف مى دهد، شانه چپ كودك نيز حتى الامكان به طرف كعبه باشد.
چنانچه طواف كننده در حال طواف بدون عمد، طرف جلوى او يا پشت سرش يا طرف راست او به طرف كعبه معظمه شد، آن مقدار از طواف محسوب نمى شود و واجب است همان جزء را اعاده نمايد.
واجب چهارم طواف:
«حجر اسماعيل عليه السلام » در حال طواف، بايد داخل محدوده طواف باشد و طواف كننده داخل آن نرود و اگر طواف از داخل آن صورت گيرد، باطل است و در صورت خوردن بیت المال و پرداخت نکردن پول فیش حج عمره یا تمتع کلا باطل است.
1 ـ هرگاه طواف كننده در بين طواف، داخل «حجر اسماعيل عليه السلام » برود، آن دور باطل است و لازم است اعاده شود و تدارك، از موضعى كه داخل حجر رفته كفايت نمى كند، بلكه بهتر است بعد از آن اصل طواف را نيز اعاده كند و همچنين است بالا رفتن بر ديوار حجر بلكه احوط اين است كه در حال طواف دست بر ديوار حجر نگذارد.
2 ـ اگر كسى يك دور طواف را از درون حجر اسماعيل عليه السلام انجام داده باشد و بقيه اعمال را بجا آورده باشد، بايد آن دور و نماز طواف را اعاده كند و احتياطا سعى و تقصير راهم اعاده كند.
3 ـ اگر در ابتدا نيّت طواف كننده بر طواف اصل بيت بوده و «حجر اسماعيل عليه السلام »داخل نيّت او نبوده، در اين صورت اگر چه در يك دور داخل حجر شده لكن اعاده اصل طواف، موافق احتياط است.

واجب پنجم طواف:
محدوده طواف بايد بين مقام ابراهيم عليه السلام و خانه خدا باشد، يعنى از هر طرف اين مسافت در نظر گرفته شود؛ و مسافت آن بيست و شش ذراع و نيم ـ حدود 5/12 متر ـ برآورد شده است كه در محدوده حجر اسماعيل عليه السلام تنها شش ذراع و نيم ـ يعنى حدود سه متر ـ باقى مى ماند که فیش مکه از اجزای اصلی آن است.
1 ـ اگر در حال طواف شك كند كه از محدوده طواف خارج شده يا نه، بنا بگذارد كه خارج نشده و طواف او صحيح است.
2 ـ افرادى كه در اين محدوده نتوانند طواف نمايند، يا طواف براى آنها مشقت داشته باشد، به اندازه توانايى، لازم است مراعات احتياط را بنمايند و حتى الامكان طواف را در اوقات خلوت و توانايى انجام دهند و در صورتى كه اين امر هم ممكن نشد ـ بنابر اقرب ـ جايز است كه از نزديكترين فاصله ممكن به ملاحظه هر طرف طواف نمايند.
3 ـ اگر طواف كننده بدون عذر از محدوده طواف خارج شود، اگر پى در پى بودن عرفى از بين برود، طوافش باطل است؛ و چنانچه پى در پى بودن فوت نشود، واجب است كه آن را تمام نمايد.
واجب ششم طواف:
در خرید فروش فیش حج باید توجه شود که کل هزینه ها در محضرخانه داده نمی شود بعد از انتقال کلی خریدار یا فروشنده حق دارد به طواف حج تمتع نائل شود و طواف بايد در بيرون كعبه معظمه انجام شود؛ پس برآمدگى اطراف خانه كه دور تا دور خانه كعبه را احاطه كرده كه به آن «شاذروان» مى گويند ـ بنابر احوط ـ از جميع جوانب، جزء كعبه معظمه محسوب مى شود و طواف كننده نبايد از روى آن طواف نمايد.
1 ـ هرگاه طواف كننده از محدوده طواف بيرون برود و داخل خانه كعبه شود، يا بالاى شاذروان برود، اگر پى درپى بودن عرفى طواف به هم نخورده باشد، از همان موضعى كه طواف را قطع نموده بوده، آن را تمام مى كند؛ و اگر پى در پى بودن عرفى قبل از اتمام چهار دور به هم خورده باشد، طواف را دوباره از سر مى گيرد؛ و اگر بعد از اتمام چهار دور به هم خورده باشد، احوط آن است كه همين طواف را تمام نمايد، سپس اعاده كند.
2 ـ هر گاه طواف كننده هنگام طواف روى بلندى اطراف خانه كعبه (شاذروان) رفت، آن مقدار از طواف كه روى «شاذروان» بوده باطل است و اعاده آن لازم است؛ و احتياط آن است كه هنگام طواف دست خود را از طرف «شاذروان» به ديوار كعبه يا اركان آن دراز ننمايد.
واجب هفتم طواف:
اما نکته مهم آن است که فروشنده عمده فیش حج باید دفتر حج تمتع و عمره داشته باشد تا بتواند در کاروان حج اعزام شده و کار طواف هفت دور را انجام دهد و كمتر از هفت دور كافى نيست و بيشتر از هفت دور عمدا، طواف باطل است؛ و نيز بايد در حالت اختيار به صورت پى در پى انجام شود.
قطع طواف بدون عذر
چنانچه كسى بدون عذر، طواف را قطع نمايد، اگر موالات آن بهم خورده باشد، طوافش باطل است و اگر نه واجب است همان را تمام نمايد.
قطع طواف به سبب مريضى
اگر كسى به جهت عذر ـ مانند مريضى و امثال آن ـ طواف را قطع نمايد دو حالت دارد:
ـ اگر موالات طواف بهم خورده و قبل از تمام نمودن دور چهارم باشد، طواف باطل است.
ـ و اگر بعد از دور چهارم باشد چنانچه قدرت بر اتمام دارد، اتمام مى نمايد؛ و اگر قدرت ندارد ـ بنابر احوط ـ صبر كند تا وقت طواف تنگ شود كه اگر تا آن زمان قادر نشد او را بر دوش طواف دهند تا طواف را تمام كند؛ و اگر ممكن نباشد مباشرت خودش جهت تمام نمودن طواف، نائب بگيرد.
قطع طواف براى انجام حاجت و عيادت مريض
طواف كننده مى تواند جهت عيادت مريض يا انجام حاجت خود يا حاجت برادر دينى از محدوده طواف بيرون برود ولى:
ـ اگر طواف او واجب باشد و پى در پى بودن عرفى بهم خورده و كمتر از چهار دور بجا آورده، طواف را اعاده نمايد.
1 ـ تنگ شدن وقت طواف به آن است كه اگر بخواهد صبر كند، به اعمال حج نمى رسد. ـ اگر چهار دور را بجا آورده، احتياط واجب آن است كه با فوت موالات طواف را تمام نمايد و بعد از آن اعاده نمايد.
نشستن و استراحت در اثناى طواف
نشستن جهت استراحت و رفع خستگى در اثناى طواف:
ـ بعد از دور چهارم مطلقا مانعى ندارد.
ـ قبل از دور چهارم، نيز جايز است ولى اگر به اندازه اى باشد كه پى در پى بودن طواف از بين برود، طواف باطل مى شود.
برقرار شدن نماز جماعت در اثناى طواف
مواردى كه بين طواف، نماز جماعت بر پا مى شود و طواف قطع مى شود؛ اگر موالات عرفيه به هم نخورده باشد يا بعد از شوط چهارم باشد از هر جا قطع كرده اتمام كند، ولى اگر قبل از اكمال شوط چهارم بوده و موالات به هم خورده آن را اعاده نمايد.
مصادف شدن طواف با نظافت مسجد الحرام
زمانى كه مأمورين نظافت دركنار خانه كعبه معظمّه به نظافت مى پردازند و طواف در داخل محدوده، ممكن نيست، طواف كننده، در كنارى قرار مىگيرد تا بعد از تمام شدن كار آنها، از همان جا كه طوافش را قطع كرده آن را ادامه دهد.
حركت و طواف غير اختيارى
1 ـ طواف بايد با اختيار و توسط خود طواف كننده صورت گيرد؛ پس اگر او را حركت دهند به نحوى كه سلب اختيار شود كافى نيست؛ ولى اگر در حالى كه جمعيت حركت مى كند، خود او با قصد و اختيار به حركت آنها حركت مى نمايد، مانعى ندارد.
2 ـ اگر شخصى در حال طواف در شوط پنجم يقين كند كه چند متر در شوط اول و چند متر در شوط سوم بدون اختيار حركت كرده است، دو شوط كامل به احتمال اينكه براى اتمام طواف لازم باشد انجام مى دهد و طواف او صحيح است.
تذكر:
بعد از خرید فیش حج تمتع مدارک لازم در زمان اعزام و حکم طواف چگونه است؟
در حال طواف اگر كسى قسمتى از طواف را بدون اختيار و اراده با فشار جمعيت انجام داده يا مثلاً سينه يا پشت او به طرف خانه شده اگر بتواند آن مقدار را برمى گردد و از آن جا طواف را ادامه دهد؛ وگرنه بدون نيّت دور مى زند تا به محلّى كه مى بايد تدارك نمايد برسد و از همانجا به طواف ادامه دهد و لازم نيست كه دقيقا بداند از كجا طواف او مشكل پيدا كرده، بلكه همين كه نيت دارد كه از مكانى كه وظيفه اوست طواف ادامه پيدا كند، كافى است.
كم كردن از طواف
1 ـ اگر طواف كننده مقدارى از طواف را كم كند، داراى چند حالت است:
الف ـ اگر كسى عمدا از طواف كم كند و موالات از بين برود، طواف باطل است؛ و اگر پى در پى بودن عرفى طواف از بين نرفته باشد، كمبود را جبران نمايد.
ب ـ اگر سهوا باشد:
ـ اگر پى در پى بودن عرفى به هم نخورده باشد، كمبود را جبران مى نمايد و طواف صحيح است.
ـ اگر پى در پى بودن عرفى بهم خورده باشد و حداقل چهار دور بجا آورده باشد، هر گاه يادش آمد، جبران مى نمايد؛ و اگر شخصا نتوانست ـ مثلاً به وطن برگشته ـ نائب مى گيرد تا آن را تمام نمايد. و اگر كمتر از نصف بجا آورده، بلكه بنابر احوط اگر كمتر ازچهار دور بجا آورده باشد بايد طواف را از سر بگيرد؛ و احتياط مستحب آن است كه اگر مقدار فراموش شده، يك دور باشد، طواف را تمام نمايد؛ و اگر بيشتر از يك دور باشد، آن را از سر بگيرد و اگر شخصاً نتوانست، نائب مى گيرد. بلكه احتياط آن است كه مطلقا بعد از اتمامِ طواف، آن را اعاده كند.
زيادى سهوى در طواف
1 ـ اگر كسى از روى سهو و فراموشى كمتر از يك دور به طواف اضافه نمود و قبل از اتمام آن دور يادش آمد، آن را از همان جا قطع نمايد و طوافش صحيح است.
2 ـ اگر زيادى سهوى در طواف، يك دور يا بيشتر باشد، احتياط آن است كه به قصد وظيفه فعلى، چهارده دور را تمام نمايد و دو نماز طواف بعد از آن بجاى آورد و احتياط آن است كه دو ركعت را به عنوان واجب، قبل از سعى بجا آورد و دو ركعت مستحبى را مى تواند بعد از سعى بجاى آورد.
زياد نمودن عمدى در طواف
زياد نمودن در دورهاى طواف از روى عمد، چند صورت دارد:
الف ـ اگر زيادى را به قصد جزئيت براى همين طوافى كه مشغول است يا طواف بعدى، بجا نياورده باشد، طوافش صحيح است.
ب ـ و اگر زيادى به قصد جزئيت باشد كه در اين صورت:
ـ اگر زيادى را جزء براى همين طواف قرار داده باشد اگر اين قصد را بعد از تمام شدن طواف نموده باشد طواف دوم محكوم به حكم «قران» است، كه حكم آن ذكر مى شود؛
و اگر اين قصد در آغاز طواف اول باشد، طوافش باطل است و بايد اعاده نمايد؛ و اگر در اثنا باشد، از زمان قصد، طوافش باطل است و از همان جا بايد اعاده نمايد.
ـ و اگر زيادى را به قصد طواف ديگر انجام داده و طواف را تمام نموده حكم «قران» دارد؛ و اگر طواف دوّم را به پايان نرسانده طواف اول صحيح است و حكم «قِران» را هم ندارد.
شك در دورهاى طواف واجب
شك در دورهاى طواف واجب، داراى چند صورت است:
الف ـ اگر بعد از فارغ شدن از طواف شك كند كه طواف هفت دور بوده يا كمتر يا بيشتر، اعتنا به شك خود ننمايد و طواف او صحيح است.
ب ـ اگر قبل از فارغ شدن از طواف شك كند:
ـ هر گاه يك طرف شك كمتر از هفت باشد، مثلاً بين پنج و شش يا پنج و هشت دور شك نمايد، در اين صورت حكم به بطلان، خالى از قوت نيست و فى الجمله هم احوط است. واحوط از اين آن است كه مثلاً اگر بين شش دور و هفت دور شك نمايد بنابر شش بگذارد و طواف را تمام نمايد، وسپس طواف را از سر بگيرد.
ـ هر گاه يقين داشته باشد كه هفت دور بجا آورده و شك كند كه زيادتر از آن هم بجا آورده يا نه، در اين صورت به شك خودش اعتنا نكند؛ و اگر قبل از تمام شدن دور آخر چنين شكى كند بنابر احتياط طواف او باطل است.
تذكر: اگر كسى در دورهاى طواف شك كرد و حكم به بطلان نمود و طواف ديگرى را شروع نمود و در اثناى آن، عدد دورهاى طواف اول يادش آمد، همان طواف اول را اتمام مى كند و آنچه در طواف دوم بجا آورده با حفظ شرائط تتمه طواف اول قرار مى دهد.
شك در طواف مستحب
2 ـ شك در عدد دورهاى طواف مستحبى در هيچ صورت موجب بطلان آن نيست، و هرگاه كسى در عدد دورهاى طواف مستحبى شك نمايد، بنا را بر كمتر بگذارد و طواف او صحيح است.
شك در صحيح بودن طواف يا دورهاى آن
1 ـ اگر كسى در اثناى طواف به منظور بوسيدن خانه كعبه يا مثل آن از مسير طواف خارج شده و نمى داند كه آيا در بازگشت طواف را از همان نقطه كه قطع نموده شروع نموده يا نه، طوافش صحيح و حمل بر صحت مى شود.
2 ـ اگر كسى بعد از طواف شك كند كه آيا طواف را صحيح انجام داده يا نه و شك او ناشى از جهل به مسأله نباشد ـ مثلاً شك كند آيا در حين طواف از محدوده طواف خارج بوده يا نه و امثال آن ـ به شك خود اعتنا نكند.
3 ـ اگر در هنگام طواف در صحيح بودن دور قبل يا اجزاى سابق همان دورى كه مشغول است شك كند، به شك خود اعتنا نكند.
شك نائب در نيّت طواف
اگر نائب در اثناى طواف شك كند كه آيا اين طواف را به نيّت طواف واجب از منوب عنه شروع نموده يا مثلاً به نيّت طواف مستحبى، بنا مى گذارد كه طواف نيابى است.
افرادى كه قدرت بدنى بر طواف ندارند
1 ـ هر گاه شخصى به جهت بيمارى يا شكستگى اعضاى بدن يا پيرى و امثال آن نتواند شخصا طواف نمايد، لازم است به كمك ديگرى طواف نمايد هر چند بر دوش وى سوار شود يا بر چرخ قرار داده شود.
2 ـ هر گاه شخصى خودش به هيچ وجه ولو با كمك ديگران نتواند طواف نمايد، واجب است نائب بگيرد كه بجاى او طواف نمايد؛ و همچنين نماز طواف كه شخص بايد خودش بجا آورد و اگر نتوانست نائب بگيرد. 544 3 ـ زنى كه قادر بر طواف نيست و يا بايد با تخت روان در خارج محدوده طواف، طواف نمايد و يا بايد نامحرم او را بر دوش بگيرد، در صورتى كه نتواند با كمك كس ديگر، خودش طواف نمايد، طواف با تخت روان در خارج محدوده كفايت مى كند.
معتبر بودن گمان (مظنّه) در طواف و حكم كثير الشك
1 ـ كفايت ظن در عدد دورهاى طواف و اجزاى آن خالى از وجه نيست.
2 ـ افرادى كه در طواف كثير الشك هستند به وظيفه اى كه در نماز براى آنها مشخص شده عمل مى نمايند.
طواف مستحبى
1 ـ انجام دادن طواف مستحبى قبل از طواف واجب، مانعى ندارد.
2 ـ محدوده طواف مستحبى همان محدوده طواف واجب است، ولى در صورت عدم امكان در بيرون آن محدوده نيز مانعى ندارد.
3 ـ طواف مستحبى نياز به وضو ندارد هر چند براى نماز آن بايد وضو بگيرد.
4 ـ همچنان كه گذشت شك در طواف مستحبى موجب بطلان نيست و بنا را بر اقل مى گذارد.
طواف احتياطى
1 ـ بعد از اين كه هفت دور طواف انجام شد، اگر بخواهد هفت دور ديگر احتياطا انجام دهد و بعد از آن نماز بخواند، مانعى ندارد ولى موجب وسواس نشود.
2 ـ اگر بعد از طواف و نماز طواف، احتياطا يك طواف ديگر و نماز آن را انجام دهد مانعى ندارد.
3 ـ اگر بعد از تمام نمودن طواف و قبل از نماز يك دور ديگر احتياطا به قصد جبران كمبود احتمالى انجام دهد، مانعى ندارد.
طواف ممنوع (قران)
1 ـ بعد از تمام شدن طواف واجب، بايد نماز طواف خوانده شود و قبل از خواندن نماز طواف، انجام دادن طواف ديگر، جايز نيست.
2 ـ قران در طواف واجب، حرام است ولى اگر از اول طواف واجب يا در اثناى آن نيّت كند كه بلافاصله طواف ديگرى بعد از اين طواف بجا آورد ـ يعنى قِران در طواف ـ اگر از باب تعدّد مقصود باشد، مبطل طواف نيست، اگر چه بر خلاف احتياط است.
احكام خاصّ طواف كودكان
1 ـ شخصى كه كودك را در بغل گرفته و طواف مى دهد، بايد شانه چپ كودك را حتى الامكان به طرف كعبه معظمه قرار دهد.
2 ـ طهارت بدن و لباس كودك در حال طواف، لازم است؛ و چنانچه قبل از طواف بدن و لباس او را تطهير كرده اند و در اثناى طواف هم معلوم نشود كه چيزى از او خارج شده، تطهير اول كفايت مى كند و اگر در اثنا حدثى به وجود آيد، احتياط در تجديد طهارت است مگر اين كه موجب عسر و حرج باشد.
3 ـ كسى كه كودك را طواف مى دهد، مى تواند در همان حال خودش نيز، طواف نمايد.

منبع : behjat.ir

فیش حج, طواف, احکام طواف, خرید و فروش فیش حج, آموزش مناسک حج تصویری, اخبار به روز حج, فیش حج عمره و تمتع